Chia sẻ những tip thiết thực

Ôn tập văn học trung đại Việt Nam trong chương trình Trung học cơ sở

0

Văn học trung đại Việt Nam có đặc điểm gì? Ôn tập văn học trung đại Việt Nam cần nắm vững những kiến ​​thức nào? Trong Những ý chính của văn học trung đại Việt Nam là gì?… Với nội dung bài viết dưới đây, Tip.edu.vn sẽ giúp các em hệ thống hóa toàn bộ kiến ​​thức đã học trong chương trình thông qua tài liệu hướng dẫn ôn tập văn học trung đại Việt Nam.

Khái quát văn học trung đại Việt Nam

Tình hình xã hội

  • Từ thế kỷ X, nước ta giành được quyền tự chủ (938).
  • Giai cấp phong kiến ​​Việt Nam đã đóng vai trò tích cực trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, tiêu biểu là cuộc kháng chiến chống quân Tống, giặc Mông, giặc Minh, giặc Thanh và thực dân Pháp xâm lược (1858).
  • Xã hội gồm hai giai cấp chính: phong kiến ​​và nông dân.

Tình hình văn học

  • Văn học trung đại (hay văn học phong kiến) từ đầu thế kỷ X đến cuối thế kỷ 19 kéo theo sự xuất hiện của một số tác phẩm văn học của các tác giả hoặc khuyết danh.
  • Lớp người am hiểu, tâm huyết với Hán học, có tinh thần dân tộc đã có công khai mở dòng văn học viết này.
  • Sự ra đời của văn học trung đại đã đóng vai trò then chốt trong tiến trình văn học Việt Nam, cùng với văn học dân gian làm cho bộ mặt văn học dân tộc trở nên hoàn chỉnh và phong phú.
  • Văn học trung đại bao gồm hai thành phần chính

Văn học chữ Hán

  • Được sáng tác bằng chữ Hán nhưng vẫn mang tinh thần dân tộc cao vì phản ánh hoàn cảnh đất nước, xã hội và con người Việt Nam. Tuy nhiên, bộ phận văn học này vẫn còn những hạn chế nhất định do chữ Hán không được sử dụng phổ biến ở nước ta (thường chỉ tầng lớp quý tộc sử dụng).
  • Một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu như: Nguyễn Trãi (Bình Ngô Đại Cáo, Ức Trai Thi Tập, Lam Sơn Thực Lực, Phủ Núi Chí Linh, Quan Trung Tứ Mệnh…), Nguyễn Bỉnh Khiêm (Bạch Vân Thi Tập), Nguyễn Du (Truyền kỳ mạn lục), Ngô Gia Vạn Phái (Hoàng Lê Nhất Thống Chí), Lê Hữu Trác (Thượng Kinh Ký Sự) …

Văn học chữ Nôm

  • Văn học chữ Nôm ra đời sau văn học chữ Hán (khoảng thế kỷ 13), nhưng đây là bước ngoặt lớn trong lịch sử phát triển văn học của dân tộc.
  • Nhìn chung, văn học chữ Nôm thuận lợi hơn khi phản ánh chân thực đời sống hiện thực và đời sống tinh thần của người Việt Nam thời bấy giờ.

Văn học chữ Quốc ngữ

  • Xuất hiện từ thế kỷ 17 đến cuối thế kỷ 19, chữ quốc ngữ được sử dụng để sáng tạo văn học.
  • Đến đầu thế kỷ XX, chữ quốc ngữ được sử dụng phổ biến và rộng rãi, gần như trở thành loại chữ viết duy nhất trong sáng tạo văn học ở nước ta.

học văn học trung đại việt nam


Lịch sử văn học trung đại Việt Nam

  • Trong thời kỳ này, văn học nước ta phát triển gắn liền với lịch sử dân tộc, nhưng không phải thời kỳ văn học nào cũng trùng khớp với thời kỳ lịch sử.
  • Đặc điểm nổi bật của văn học lúc này là nó phát triển trong môi trường xã hội phong kiến. Vì vậy, văn học lúc này chịu sự chi phối của các tư tưởng nghệ thuật phong kiến.

Các giai đoạn văn học Việt Nam thời Trung đại

  • Từ đầu thế kỉ X đến cuối thế kỉ XV.
  • Từ đầu thế kỷ XVI đến cuối nửa đầu thế kỷ XVII.
  • Nửa sau thế kỷ XVIII đến nửa đầu thế kỷ XIX.
  • Nửa sau thế kỷ XIX.

Nguồn cảm hứng chính

  • Cảm hứng yêu nước: Thể hiện qua tư tưởng trung đại được thể hiện trên nhiều phương diện như ý thức tự cường, lòng tự hào dân tộc, tình yêu quê hương đất nước hay lòng yêu chuộng hòa bình, lòng căm thù giặc ngoại xâm. Ý chí quyết thắng kẻ thù …
  • Cảm hứng nhân đạo: Là tác phẩm hướng về con người và vì con người, hướng đến con người bằng cách bày tỏ sự cảm thông, thương xót, bảo vệ, đề cao, bênh vực hay tôn trọng… Bên cạnh đó, cảm hứng nhân đạo còn thể hiện qua việc lên án, tố cáo hay phê phán cái xấu, cái ác.

Hướng dẫn học tốt môn ngữ văn lớp 11 trung học cơ sở

Để hiểu rõ hơn về chủ đề này, chúng ta hãy cùng Soạn bài Ôn tập phần văn học trung đại Việt Nam lớp 11 qua nội dung và phương pháp.

a) Nội dung

Câu 1: Biểu hiện của nội dung yêu nước trong văn học trung đại

Vài nét về nội dung yêu nước trong văn học trung đại Việt Nam từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX:

  • Yêu nước luôn gắn liền với lý tưởng yêu nước.
  • Luôn tự hào và luôn phát huy truyền thống của dân tộc.
  • Văn học thể hiện tình yêu đối với con người hay chữ quốc ngữ.
  • Đồng thời, văn học thời kì này cũng thể hiện lòng căm thù giặc, quyết tâm đánh giặc cứu nước.
  • Bên cạnh đó, văn học thời kì này còn thể hiện khát vọng tự do, tình yêu và hạnh phúc, sự đồng cảm của người phụ nữ.

Biểu hiện mới của văn học trung đại Việt Nam

  • Ý thức về vai trò của trí thức đối với đất nước (tác phẩm Chiếu cầu hiền – Ngô Thì Nhậm).
  • Tư tưởng đổi mới đất nước (Tác phẩm lập khoa luật – Nguyễn Tường Tộ).
  • Đó là sự tích cực và tìm ra hướng đi cho cuộc đời trong hoàn cảnh bế tắc (Bài ca ngắn đi trên cát – Cao Bá Quát).
  • Cảm hứng anh hùng, bi tráng gắn với hoàn cảnh lịch sử (Nghĩa sĩ Cần Giuộc – Nguyễn Đình Chiểu) …

Câu 2: Nguyên nhân dẫn đến sự xuất hiện của trào lưu nhân đạo trong văn học trung đại Việt Nam

Văn học trung đại Việt Nam từ thế kỉ 18 đến cuối thế kỉ 19 xuất hiện trào lưu nhân đạo chủ nghĩa vì những lý do sau:

  • Xã hội phong kiến ​​dần dần khủng hoảng, các cuộc nổi dậy, chiến tranh liên miên.
  • Chủ nghĩa nhân đạo lúc này đã trở thành trào lưu, với hàng loạt tác phẩm nổi tiếng như Truyện Kiều, Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm khúc …
  • Nội dung thể hiện của chủ nghĩa nhân đạo: luôn hướng tới những giá trị quý báu của con người, đó là sự đồng cảm với những kiếp người thấp hèn.
  • Hướng tới quyền sống của con người.
  • Ý thức của cá nhân về quyền sống, quyền mưu cầu hạnh phúc.

Câu 3: Lấy một ví dụ trong tác phẩm Vào phủ chúa Trịnh.

  • Giá trị phản ánh: Văn học thời kỳ này đã giúp tái hiện một cách chân thực cuộc sống xa hoa trong hoàng cung.
  • Phê bình thực tế: Các tác giả đã rất tinh tế và khéo léo khi phê phán sự xa hoa của vua chúa cùng với cuộc sống tăm tối của tầng lớp nông dân trong hoàng cung.

Câu hỏi 4: Giá trị nội dung và nghệ thuật của thơ văn Nguyễn Đình Chiểu

Giá trị nội dung:

  • Các tác phẩm của Nguyễn Đình Chiểu luôn đề cao lý tưởng đạo đức nhân bản của Nho gia cũng như thấm nhuần ý nghĩa tinh thần dân tộc.
  • Bên cạnh đó, tác phẩm còn đề cao lòng yêu nước thương dân, ca ngợi những con người luôn vì dân vì nước, bất khuất, anh dũng, kiên cường.

Giá trị nghệ thuật:

  • Nghệ thuật thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu thấm đẫm chất văn trữ tình đạo đức (chứa đựng nhiều cảm xúc, suy tư) cũng như dấu ấn của người dân Nam Bộ.

b) Phương pháp

Văn học trung đại Việt Nam dòng chủ đề và hướng dẫn ôn tập

Trên đây là đề và hướng dẫn ôn tập văn học trung đại Việt Nam. Hi vọng với những kiến ​​thức trên có thể phục vụ cho bạn trong quá trình nghiên cứu của bản thân. Hi vọng các em sẽ luôn nắm vững kiến ​​thức về chủ đề ôn tập văn học trung đại Việt Nam. Chúc may mắn với các nghiên cứu của bạn!

Xem thêm nhiều bài viết hay về Hỏi Đáp Văn Học

Leave a comment